Hayvanat Bahçesi, Kuş Cenneti & Botanik Parkı

[Evil ve Yabanıl, Yerli ve Göçmen, Tropik, Memeli ve Memesiz, Etçil ve Otobur, Sürüngen ve Yürüyen Velhasıl Her Çeşit Hayvan, Akvaryum ve Botanik parkı ]

Hayvanat Bahçesi Nedir ve Kısa Geçmişi

Türkiye’ de Yer Alan Kamu ve Özel Hayvanat Bahçeleri

Boğaziçi Hayvanat Bahçesi’ ne Nasıl Gidilir

Ücret Politikası ve Giriş Bedeli

Uyarı ve Dikkat Edilecek Konular

Boğaziçi Hayvanat Bahçesi’ nin Öyküsü

Bahçenin Gezilmesi ve İzleme

Şikayet, Öneri ve Destekleriniz İçin İletişim

Hayvanat Bahçesi Nedir ve Kısa Geçmişi

Hayvanat (Ar. yabanıl yada evcil hayvanlar) Bahçesi (Zoo) kavramı ilk zamanlar, insanlara hayvanları tanıtmak, hayvanlar hakkında bilgilendirmek ve aynı zamanda insanları eğlendirmek için, hayvanların doğal ortamlarına benzer yapay ortamlar oluşturarak, bunları toplu yerleşim yerlerine yakın alanlarda kurmakla başlamış. Hayvanat Bahçelerinin kurulmasında amaçları kısaca sıralarsak;

Halka yerli ve yabancı hayvan çeşitlerini tanıtmak ve özelliklerini öğretmek,
Hayvan ve doğa sevgisi aşılamak,
Öğrencilerin evcil ve yaban hayvanları canlı olarak göstermelerini sağlamak ve pratik bilgiler elde ederek okulları için bir tür canlı laboratuar görevi yapmak,
Ülkemizde ve Dünyada soyu tükenmekte olan hayvanları üreterek, yok olmalarını önlemek (Kelaynak Kuşları, Kangal Çoban Köpeği, Ankara Kedisi, Denizli Horozu gibi),
Kapalı yerlerde çalışan ve yaşayan şehir halkına yeşil örtüsü, su satıhları, hayvanları ve doğal görünüşlü dekorları ile oluşturduğu değişik bir ortamda dinlenme olanağı sağlamak.

Bu firkir ve uygulamalar doğal olarak ilkin Batılı ülkelerde gelişip uygulanmış. Türkiye’ de ise zaman işlerledikçe benzeri ortamlar ilkin devlet kurumları olarak İstanbul’ da Gülhane Parkı içersinde başlatılmış, bunu Ankara Atatürk Orman Çiftliği bünyesinde oluşturulan Hayvanat Bahçesi izlemiş. Bursa’ da yer alan Hayvanat Bahçesi de benzer bir tarzda geliştirilmiş.

Özel kurum yada vakıfların konuya el atmaları ise son zamanların olayı sayılabilir. Devlet tarafından işletilen Hayvanat bahçeleri bir zamanlara kadar mükemmelliğini, içerik ve çeşit olarak genişliğini korumuş. Batıda hayvanat bahçelerinin içerik ve kapsamında oluşan gelişmeler, yani bahçelere, Akvaryumlar’ ın (Aquariums), Botanik Bahçeleri’ nin (her türlü bitkinin yer aldığı özel bölümler) ve insanlara yönelik olarak Dinlenme Bölümleri, Eğlence ve Alışveriş Yerlerinin ilave edilmesi olayı aynen uygulanmış ama zamanla buralarda diğer devlet kurumları gibi ilgi ve alakadan yoksun kalıp kaderlerine terke edilmiş. Şimdilerde Vakıf ve özel girişimle oluşturulan Hayvanat bahçeleri devlete ait bahçelerin güzellik ve mükemmeliğinde denilebilir.

Türkiye’ de Yer Alan Kamu ve Özel Hayvanat Bahçeleri

Türkiye’ de yer alan kamu ve özel girişim Hayvanat Bahçeleri ve Botanik Parkları sayı olarak pek fazla değildir kanımca. Bu konunun Türkiye’ de çarpık şehirleşme yada tam ifadesiyle şehirleşmeme ile doğrudan bir ilişkisinin olduğu yadsınamaz. Öncelikle böyle projeler için çok geniş alanların ayrılması, ağaçlandırılması ve korunması gerekmektedir. Ama neredeyse her şehirde park ve yeşil alan olarak dahi yeterince alan ayrılmamıştır. batılı ülkelerin şehirlerinde görülen adeta küçük bir şehir kadar geniş olan doğal yada ulusal parklar kavram olaraka dahi Türkiye’ de mevcut değildir. Türkiye’ de Hayvanat Bahçeleri’ nin gereksinim duyduğu bu tür alanlar mevcut yeşil alanların içersinden belli bölümlerin ayrılması ile oluşturulmuştur. Hatırladığım kadarı ile İstanbul Gülhane Hayvanat Bahçesi, Ankara Atatürk Orman Çiftliği Hayvanat Bahçesi ve Bursa Parkı İçinde yer alan Bursa Hayvanat Bahçesi böyle oluşturulmuştur.

Ankara Atatürk Orman Çiftliği Hayvanat Bahçesi ile ilgili bilgiler de şöyledir: Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü’ne bağlı Hayvanat Bahçesi, ilk defa 1933 yılında, müdürlük binası arka tarafında kurt, tilki, çakal, ayı, domuz, süne, kımıl vb. gibi tarıma ve halka zarar veren hayvanların teşhiri amacıyla kurulmuş. Çeşitleri az olmakla birlikte, bu minyatür hayvanat bahçesinde ki hayvanlara karşı halkın aşırı ilgisi dikkatleri çekmiş ve düzenli bir Hayvanat Bahçesinin kurulmasının gereği ortaya çıkmış. Bunun üzerine Ulu Önder Atatürk, zamanın Tarım Bakanı Muhlis Erkemen ’e, daha modern bir Hayvanat Bahçesi kurulması emirlerini vermiş. O zamanki adıyla, Gazi Terbiye Enstitüsü hocalarından Necdet Pençe, hem projelerini çizerek hem de yapılan inşaatları bizzat kontrol ederek 29 Ekim 1940 yılında bu günkü hayvanat bahçesini halkın hizmetine açmış. Hayvanat Bahçesi’ ne ayrılan alan 320 dekar olup, halen 200 dekarlık bir kısmı kullanılmaktaymış. Tel örgü ile çevrili sınırlar içerisinde 120 dekarlık bir alan daha kullanıma açılabileceği gibi, etrafında bunun 4-5 katı daha genişleyebilecek arazinin bulunması, hayvanat bahçesine bir hayli genişleme olanağı sağlamaktaymış.

Bursa Soğanlı Hayvanat Bahçesi ile ilgili bilgiler şöyledir: Bursa Soğanlı Hayvanat Bahçesi uluslararası statüde hizmet veren bir bahçeymiş. Barındırdığı hayvan çeşidi ve sayısı ile ziyaretçi sayısı her geçen gün daha da artmaktaymış. Bünyesinde yer alan hayvanların bazıları çeşitli kaynaklardan hibe olarak temin edilmekteymiş. Son zamanlarda örneğin bahçeye bazı hayvan bağışları gerçekleşmiş. İki leopar, maymun, timsah ve piton yılanlar. Bağış yapan kurumlar Amlavil Hayvanat Bahçesi ile Danimarka Olbarg Hayvanat Bahçesi’ ymiş.

Yetkililerin ifadelerine göre, bahçede hayvan çeşidi ve sayısı daha da zenginleşek ve ileriki zamanlarda bahçeye timsah, piton yılanı ve maymun getirlecekmiş. Soğanlı Hayvanat Bahçesi’ de Avrupa Hayvanat Bahçeleri Birliği (EAZA) ’ne üye kabul edilmiş. Hayvanat Bahçesi’ ne kısa bir süre sonra da Budapeşte Hayvanat Bahçesi’ nden 18 adet maymun gelecekmiş. Bahçede daha çok Türkiye’ ye özgü 55 tür ve yaklaşık 500 adet hayvana doğal ortamları sağlanmış. Türkiye’nin en büyük Hayvanat Parkları arasında yer almaktaymış.

Ankara Atatürk Orman Çiftliği Hayvanat Bahçesi’ nin iletişim adresi şöyledir:

Tel /Fax: 0-312-211 02 31,

Gişe Tel: 0-312-211 01 70 / 250

Email: aoc@tarim.gov.tr

Site Adresi: http://www.aoc.gov.tr

Boğaziçi Hayvanat bahçesi’ ne Nasıl Gidilir

İster İzmit istikametinden isterse İstanbul yönünden geliyor olun, önce eski adı ile E-5 yeni adı ile D-100 olan karayolunun Bayramoğlu-Darıca Sapağı’ na ulaşmanız gerekmektedir. Buradan dönüp yolun altında kalan akaryakı istasyonu ve McDonald’s ‘ ın güney tarafından geçen yol üzerinden geçip Darıca’ ya inen yola ulaşmanız gerekmektedir.

Bu yola ulaştıktan sonra sağa sola sapmadan yola devam edilmelidir. Yol belli kesimlerde oldukça bakımlı ve düzenli olup belli kesimlerde ise inadına dar ve kötü koşullardadır. Özellikle uzaktan fark edilemeyen yol üzeri bombe ve yükseltilere karşı dikkatli olunmalıdır. Aksi durmda arabanızın altını kötü bir şekilde vurmanız hiçten bile değildir. Yolun gittikçe güneye doğru yükseldiğini farkedeceksiniz. Yolu izlemeyi sürdürün. Belli bir süre sonra ikinci bir Bayramoğlu-Darıca Sapağı’ na ulaşacaksınız. Bu sapak üç yolu birleştiren bir göbek şeklindedir. Bu göbekten sola doğru dönülmelidir. Böylece Darıca-Tuzla Caddesi’ ne ulaşmış olacaksınız. Bu yol üzerinde kısa bir süre seyrettikten sonra bahçenin yolun sağ tarafında kaldığını göreceksiniz.

Parktan dönüşüde aynı yolla yapabilirsiniz. Ama yönünüz İstanbul ise sapaktan sonra, Bayramoğlu-Tuzla yolunu da kullanabilirsiniz.

Ücret Politikası ve Giriş Bedeli

Bahçede farklı fiyat politikası takip edilmemektedir. Jeton alma kısmının sol tarafında yer alan fiyat listesinden elde edilmiş bilgileri aktaracağım. Ancak öncelikle bilimesi gereken şey beş yaş üstü çocuk, talebe ve subay uygulaması olmadığının bilinmesinde, buna göre bir parasal hazırlıkla gidilmesinde yarar vardır. Parkı ziyaret ettiğim (15/07/01) günü itibari ile giriş bedelleri aşağıdaki gibiydi. Ancak giriş bedellerinde zaman içersinde değişim olup olamayacağını bilmiyorum:

Fiyat Tarifesi

Yetişkinler İçin Giriş Bedeli 6,000,000.- TL,

Çocuklar, 5 Yaş Üstü 6,000,000.- TL,

Öğrenci ve Subay 6,000,000.- TL,

Grup Halinde Kişi Başı 5,000,000.- TL,

Parka giriş bedeline ilaveten park içersinde yer alan akvaryum ve bazı özel mekanlara ilave bir bedel alınıp alınmadığını bilmiyorum. Buralara girmedim. Ancak eğlence parkı ve diğer benzeri alanlarda yer alan kolaylıklardan yararlanmak ilave ücrete tabil olduğunu daha önceki ziyaretimden biliyorum.

Uyarı ve Dikkat Edilecek Konular

Bahçede resim çekmek serbest olup, yanınıza fotoğraf makinanızı alabilirsiniz. Bazı hayvanları görüntülemek zor olsada, çoğunu doğal ortamlarında görüntüleyebilir, istediğiniz şekilde hareket edebilirisniz.

Parkı şayet sıcak yaz aylarından bir gün ziyaret edecekseniz, yanınıza bilhassa güneş gözlüğünüzü, şapka yada kasketinizi, sırt çantanızda size ve aile bireylerinize yetecek kadar içecek su yada meyve suyu almanızda hem sağlık açısından hemde cebinizde oluşabilecek gedik açısından yarar vardır.

Parka varıldığında, arabaların park edilme sorunu ile karşılaşılmaktadır. Her ne kadar parkın hemen önünde yer alan yolun bir bölümüne araçlar rahatlıkla bırakılabilse de burada veazifeleri kendilerinden menkul çocuk yada adamlar anutçuluk işlevini yapmaktalar ve karşılığında belli bir miktar para beklemekteler. Siz arabanızdan uzaklaşırken yanınıza gelip “Ben arabanıza göz kulak olurum” ifadeleri, dikkatli olunması gerektiğini çağrıştırmaktadır.

Aracınızı terk etmeden önce içersinde, arabanıza istenmeyen bir olayın gelmesine yol açabilecek, giyim eşyası, her tür çanta, kimlik ve benzeri şeylerin kalıp kalmadığından emin olunması gerekir. Bu gibi eşyaların eğer arabada bırakılacaksa bağaja kilitlenmesinde yarar vardır.

Bahçeyi ziyaret dönüşü alev kusan bir araba bulunmak istenmiyorsa ön ve arka cama güneşliklerin ama sadece beyaz taraflarının konmasında yarar vardır. Doğal olarak bu uyarı sıcak yaz mevsimi için geçerlidir.

Jeton almadan önce ana giriş kapısı ile turnike geçişleri arasında yer alan mekanın sol tarafında beklemekte olan vazifesi yine kendinden menkul, beyaz saçlı yaşlı amcayı kızdırmamamanızda yarar vardır. Nelere kızıp kızmadığını ise sadece kendisinden öğrenebilirsiniz. Size bir kere kızdıktan sonra sadece çok kısa bir süreniz vardır. Ya hemen jeton alıp derhal içeri girmeniz yada oradan kendiniz yada grubunuz ile hızla uzaklaşmanız. Uzaklaşmaz iseniz başınıza ne geleceği konusunda bir firkrim yok, ben hemen jeton alıp içeri girme seçeneğini kullanmıştım.

Hayvanların konulduğu mekanların etrafı sık örgülü ve kalın telli kafes telleri ile çevrilmiştir. Ancak örgüler ne denli sık olsada tellere dokunulmamasında, parmakların, burunların yada dillerin kafes deliklerinden içeriye sokulmamasında özel bir itina gösterilmesi gerekmektedir. Bilhassa çocuklu ailelerin bu konuya çok duyarlı olması bence, maymunların, deve kuşları ve benzer hayvanların verebileceği zararları engellemiş olur.

Kafeslerden hayvanlara yiyecek ve benzeri maddelerin atılmaması gerektiği dikkate alınmalı, özellikle çocukların bu knuda uyarılmasında yarar vardır.

Yenilen ve içilen şeylerden arta kalanların ya bereberinde getirilen naylon poşetlerde biriktirilmesi yada en yakın çöp sepetine bırakılması bence çok öenemli. Buna duyarlı olmayan ziyaretçilerin kirlettikleri o güzelim köşeler sizi ve başkalarını rahatsız edebilir.

Boğaziçi Hayvanat Bahçesi’ nin Öyküsü

Boğaziçi Hayvanat Bahçesi, Kuş Cenneti ve Botanik Parkı 1991 yılında, soyları tükenmekte olan hayvanların bakımlarını üstlenmek ve soylarının devamını sağlamak amacıyla Kuş Cenneti ve Çevre Güzelleeştirme Vakfı bünyesinde yada denetiminde kurulmuş. Başlangıçta çalışmalarına kuşlarla başlamışlar, hayvanlarla devam edip en sonunda ilgi alanlarına bitkileride eklemişler. Bahçe halkın ziyaretine 1993 yılında açılmış. Zamanla bahçeye olan talep üzerine kullanım alanını 165 bin m^{2 ‘}ye çıkartmışlar. Kullanım alanlarının genişlemesi ile bahçede yer alan hayvan çeşidi sayısını 3000’ nin, bitki çeşit sayısını ise 500’ in üzerine çıkartmışlar.

Bahçe yetkililerinin broşürlerinde yer alan ifadelerine göre, bahçe çalışmalarından hiç bir kar amacı güdülmemekteymiş ve bunun sağlanması içinde önemli maddi ve manevi özveriler gerçekleştirilmiş. Bahçenin Avrupa Hayvanat Bahçeleri Birliği’ ne (EAZA) üyeliği için yapılan başvuru kabul edilmiş ve bahçe üyelik için yeterli görülüp üyeliğe dahil edilmiş. Bu kabulün bahçe çalışmalarının Dünya Standartlarına uygunluğu açısından bir onay olduğunu ifade etmekteler. Üyelik onlara birliğe dahil diğer bahçelerle organik bir ilişki olanağı sağlamış.

Bahçede hayvan ve bitkilerin bakım çalışmalarından başka, bahçeyi ziyaret eden insanlar içinde belli başlı yatırımlar tasarlanmış ve gerçekleştirilmiş. Park içersinde kafeterya, çocuk bahçesi, kütüphane, hayvan müzesi, canlı hayvan satış dükkanı ve bir tür eğlence ve dinlenme parkı yer almaktadır. Gözlemlerime göre, Osmanlı tarzı köşeler, Minayatür Köşkler ve Havuzlar, Japon Tarzı Köşeler, tüm çocukların yakından tanıdığı belli çizgi film kahramanlarının küçük maketlerinin yer aldığı çocuklara hoş görünen parklar ve eğlence köşeleri oluşturulmuş.

Parktan elde edilen gelirlerin tamamı hayvanların bakım ve giderlerine, personel masraflarına harcanmaktaymış. Elde edilen bu gelirler ise maalesef hayvanat bahçesinin genel masraflarının sadece ufak bir kısmını karşılayabilmekteymiş. Diğer kısım ise sponsor firmaların, vakfın, bireylerin ve bahçe üyelerinin sağladığı katkılardan sağlanmaktaymış.

Bahçenin Gezilmesi ve İzleme

Bahçeye giriş yaptıktan sonra iki şekilde bahçeyi gezip izleyebilirsiniz: Sağ yada sol ana kolu takip etmek. Ancak bu iki ana yol dışında ara sokak ve bölümlerinde yer aldığını farkedeceksiniz. Bahçe konum olarak bir vadinin doğu yamacında konumlandırılmş olduğundan, iniş zevkli ve zahmetsiz, çıkış ise biraz nefes ve soluklanmayı gerektirmektedir. Ritminizde dikkat ederseniz yorulmadan ve zahmetsiz çıkış evresini de tamamlayabilirsiniz.

Bahçede yer alan hayvanların listesini, girişte aldığım broşürden çıkarttım ve abecesel bir sıralamaya soktum. Merak eder ve hayvan türlerine göre bir sıralama takip etmek isterseniz liste yararlı olabilir. Aksi durumda bahçe düzeni içersinde mükemmel bir işaretleme ve kodlama mevcuttur. Var olan levhalara göre bir sıralama izleyebilirsiniz.

İşte bahçede yer alan hayvanlar: Atlar, Ayılar, Balıkçıl Kuşlar, Baykuşlar, Beç Tavukları, Beolar, Bıldırcınlar, Boynuzlu Kuşlar, Bülbüller, Cafer Kuşları, Cüce Maymunlar, Deve Kuşları, Develer, Domuzlar, Eşekler, Flamingolar, Gelincikler, Geyikler, Gouldamadin Kuşları, Gülen Hans Kuşları, Güvercinler, Hoko Tavukları, İguanalar, Jibonlar, Kanaryalar, Kangurular, Kaplumbağalar, Karabataklar, Karacalar, Kaşık Gagalı Kuşlar, Kazlar, Keçiler, Keklikler, Kelaynaklar, Kokarcalar, Koyunlar, Köpekler, Kuğular, Kumrular, Kurbağalar, Kurtlar, Kutsal İbis Kuşları, Lamalar, Lemurlar, Leylekler, Loriler, Maymunllar, Muhabbet Kuşları, Ördekler, Papağanlar, Pelikanlar, Penguenler, Pony Atları, Saka Kuşları, Sansar, Seriemler, Sığırcık Kuşları, Sibirya Kaplanı, Sincaplar, Su Ayıları yani Rakunlar, Su Samurları, Sülünler, Şempanzeler, Tavus Kuşları, Timsahlar, Toy Kuşları, Trakolar, Tukan Kuşları, Turna Kuşları, Yılanlar, Yırtıcı Kuşlar yani Akababalar, Atmaca, Çaylak, Doğan, Kartal, Kerkenez, Şahin, Zebralar, Zürafalar.

Şikayet, Öneri ve Destekleriniz İçin İletişim

Hayvanat bahçesinin Internet ortamında bir sitesi yer almaktadır. Şayet Boğaziçi Hayvanat Bahçesi’ nin sitesini ziyaret etmek isterseniz adresi şöyledir: http://www.bosphoruszoo.com. Bahçe ile ilgili her hangi bir şikayet, öneri yada desteğiniz varsa, Vakıf yetkilileri ile şu iki email adresi üzerinden iletişim kurabilirsiniz: information@bosphoruszoo.com ve destek@bosphoruszoo.com.

Bahçenin Posta Adresi İse Şöyledir:

Boğaziçi Hayvanat Bahçesi,

Bayromoğlu Kuş Cenneti ve Botanik Parkı,

Tuzla Yolu Cad. No: 15,

Darıca-Gebze-Kocaeli

Tel: 0-262-653 66 66

0-262-653 13 74

Fax: 0-262-654 02 69

0-262-653 45 64

Buraya ilave ettiğim görüntüler ¼ oranında küçültülmüştür. Özgün olanları adreslerini belirttiğim Web Sayfalarımda mevcuttur. Resimleri ¼ oranında küçültmek zorunda kaldım, Word Kelime İşlemcisi bu tür resim ve grafik ilevelerini taşımada oldukça zorlanmaktadır.

http://www.community.webshots.com/user/erkankiraz

http://www.community.webshots.com/user/erkankirazi

http://www.community.webshots.com/user/erkankirazi2

http://www.community.webshots.com/user/erkankirazi3

http://www.virtualtourist.com/erkankiraz

http://www.trainweb.org/demiryolu/

site: Jean-Patrick Charrey,translation into Turkish: Erkan Kiraz

erkankiraz@yahoo.com 15/07/01

Bu yazi ancak kaleme alanin izni alinarak tekrar yayinlanabilir yada dağıtılabilir.

This study may be re-copied or re-distributed only with prior consent of its Author.

Prepared By Erkan Kiraz erkankiraz@yahoo.com on 15/07/01.