
Internet
Terimleri (Internet Glossary)
56 K Line
Saniyede 56.000 bit taşıyabilen telefon hattı
(leased-line). Bu hızda 1 MB dosya yaklaşık olarak 3 dakikada gelir.
ADN
(Advanced Digital Network) Genellikle 56 Kbp
leased-line lar için kullanılır.
Applet
HTML sayfasının içine gömülebilen küçük
java programıdır.
Archie
Anonymous FTP site larındaki dosyaları bulmak için
kullanılan araç-program.
ARPANet
(Advanced Research Projects Agency Network) 60
ların sonu 70 lerin başında Amerika Savunma Bakanlığı tarafından,
olabilecek bir nükleer savaşta ayakta kalabilecek WAN projesi. Internet in
oluşmasındaki temel taş.
Backbone
Network üzerindeki temel geçiş yollarını (pathway)
oluşturan yüksek hızlı hat ve bağlantılarının oluşturduğu yapı.
Bandwidth
Bir bağlantıdan yollayabileceğiniz bilgi
miktarı.
Baud
Genel kullanım olarak bir modemin bir saniyede
ne kadar bit alıp verebileceğinin göstergesidir.
BinHex
(BINary HEXadecimal) ASCII olmayan dosyaları
ASCII formatına çevirme methodu. E-mail ları sadece ASCII olarak
okuyabileceğimiz için bu tür çevirime ihtiyacımız var.
Bit
(Binary DigIT) 2 lik düzendeki basamak sayısı.
Yani 1 yada 0. Kompüterize edilebilen en küçük veri birimi.
BITNET
(Because It’s Time NETwork (or Because It’s
There NETwork)). Internet’ten ayrı olarak sadece eğitim kurumlarına özel
bir network. Internet ile aralarında e-mail alışverişi mevcuttur. Bu
nedenle Listserv ler her iki network ün de popüler araçlarındandır.
Bps
(Bits-Per-Second) 2 bağlantı noktası arasında
verinin ne kadar hızlı transfer edildiğinin göstergesi. Örneğin bir
28.800 Bps modem saniyede 28.800 bit transfer edebilir.
Browser
Şu anda bu sayfayı okumak için kullanmakta
olduğunuz program.
BTW
By the way (Bu arada)- Genellikle online
forumlarda kullanılan kısaltma.
Byte
Tek bir karakteri temsil eden Bit kümesi.
Genellikle 1 byte 8 bit den oluşur. (Ölçüme bağlı olarak daha fazla da
olabilir)
Certificate Authority
SSL bağlantılarda kullanılan Güvenlik
Sertifikaları (Security Certificates) nı sağlayan otorite.
CGI
(Common Gateway Interface) - Server daki
programların birbirleri ile iletişim kurmalarını ya da diğer programların
Web Server ile nasıl iletişim kuracaklarını belirleyen kurallar seti.
Genellikle web server dan data yı alan ve bu data ile küçük işlemler
yerine getiren (forma yazılan bilgileri e-mail olarak atmak gibi) küçük
programlardır.
Cgi-bin
Web Server da CGI dosyalarının bulunduğu
dizine verilen genel isim.
Client
Bir server ya da başka bir bilgisayar ile bağlantı
kurup veri alış-verişinde bulunulmasını sağlayan yazılım.
Cookie
Internet te en çok kullanılan anlamıyla, Web
Server tarafından Web Browser a gönderilen, Browser tarafından save
edildikten sonra Server dan yapılan ek istemler sırasında tekrar server a gönderilen
bilgidir. Cookie ler login yada registration bilgileri, alişveris kartı vs.
gibi bilgileri içerebilirler.
Domain Name
Bir Internet sitesini tanımlayan adres. (www.xxx.com.tr
gibi)
Ethernet
LAN daki ağlama (networking) işlemleri için
kullanılan oldukça yaygın bir metod. Ortalama hızı yaklaşık olarak
10.000.000 bps dir.
FAQ
(Frequently Asked Questions) Sıkça Sorulan
Sorular.
FDDI
(Fiber Distributed Data Interface) Fiber optik
kablolar üzerinden veri alışverişi standartı. Ortalama hızı 100.000.000
bps dir
. Finger
Diğer Internet Site larındaki kullanıcıları
tesbit etmek (locate) etmek için kullanılan bir Internet aracı.
Fire Wall
Bir LAN'ı (Local Area Network) güvenlik amacıyla
2 yada daha fazla parçaya bölen yazılım ve donanım kombinasyonudur.
FTP
(File Transfer Protocol) Internet site larından
dosya alışverişinde bulunabilmek için kullanılan protokol.
Gateway
Birbirine benzemeyen iki protokol arasında bağlantıyı
sağlayan donanım ya da yazılım seti ne Gateway denir.
hit
Browser tarafında Web Server a yapılan Tek bir
isteme hit denir. Örneğin 3 adet resim içeren bir sayfa çağrıldığında
4 adet hit olur. 1 adet sayfa için + 3 adet de içindeki resimler için.
Host
Network üzerinde diğer makinalara servis veren
herhangi bir makina.
IMHO
(In My Humble Opinion) online forumlarda kullanılan
kısaltma.
Internet
(Buyuk I ile başlayan) Bildiğimiz Internet.
internet
2 veya daha fazla network ün birleşmesiyle oluşan
yapı.
Intranet
Firma içinde bildiğimiz Internet yazılımlarının
kullanıldığı sadece firmaya özel network.
IP Number
Internet üzerindeki her bir makinaya ozel,
noktalarla birbirinden ayrılan 4 kısımdan oluşan sayı. 195.142.130.1
gibi.
IRC
(Internet Relay Chat) Internet üzerinde çok
kullanıcılı sohbet ortamları.
ISDN
(Integrated Services Digital Network) 128.000 bps
hızındaki özel telefon hattı. (Normal hatların hızı 56.000 - 64.000 bps
dir).
JDK
(Java Development Kit) - Sun Microsystems in java
uygulamaları ve applet ler yazmak, test ve debug etmek için geliştirdiği
yazılım paketi.
Leased-Line
24 saat, 365 gün açık olan telefon hattı.
Listserv
Kullanıcıların mesaj alışverişinde
bulundukları listeler.
Mailing List
Kullanıcının tek bir adrese mesaj göndererek,
üye olan kullanıcılara bu mesajın dağılmasını sağlayan mesajlaşma
sistemi.
MIME
(Multipurpose Internet Mail Extensions) ASCII
olmayan dosyaları standart e-mail e eklemeye yarayan standart. Örneğin yazdığınız
bir e-mail içine bir grafik koyabilmenizi sağlayan bir standart. (Bu mail in
düzgün okunabilmesi için alıcının programının da MIME standartını
destekliyor olması gerekmektedir.
Mirror
Genellikle bir şeyin tam olarak aynısının
kopyasının alınmasıdır. Bu bir hard disk, yada ftp site yada web site
olabilir.
Modem
Mosaic
Mac, Windows, Unix için aynı arayüze sahip ilk
WWW Browser.
MUD
(Multi- User Dungeon or Dimension) Genellikle
text ortamında kullanıcıların belirli karakterlerin yerine geçerek oynadıkları
oyunlar.
MUSE
(Multi-User Simulated Environment) Daha az şiddet
içeren bir MUD çeşidi.
Netizen
Internet’i kullanan kişiler için "citizen"
den türetilmiş bir isim. (Internet sakini)
Network
Kaynaklarını paylaşmak için birbirine bağlanmış
2 veya daha fazla bilgisayarın oluşturduğu yapı.
Newsgroup
USENET üzerindeki tartışma gruplarına verilen
isim:
NIC
(Networked Information Center) - Bir network için
bilgilerin tutulduğu birime denir. En meşhuru domain isimlerinin kaydının
yapıldığı InterNIC dir. NIC (Network Interface Card) network kartlarına
da bu isim verilir.
NNTP
(Network News Transport Protocol) - Sunucu ve
istemci tarafından kullanılan USENET postinglerini TCP/IP uzerinden taşımaya
yarayan protokole verilen isimdir.
Node
Network e bağlı olan bilgisayar.
Packet Switching
Internet üzerindeki data taşıma metodu. Paket
anahtarlamalarda veriler parçalara ayrılır. Bu parçalarda verinin nereden
geldiği ve nereye gitmekte olduğu bilgileri vardır. Bu sayede aynı hat üzerinden
değişik adreslere giden veriler taşınabilir.
POP
(Point of Presence veya Post Office Protocol)
Point of Presence anlamında network un bağlanılabilecek bir noktasının
bulunduğu şehir yada lokasyon. Örneğin ISP niz Ankara'dan sonra
Istanbul'da bir POP açıyoruz derse, İstanbul'dan Ankara’daki merkeze bağlı
olan ve İstanbul'luların dial-up olarak şehiriçi arayarak bağlanabilecekleri
bir İstanbul şubesi açıyor demektir. Post Office Protocol anlamında ise
Eudora, Pegasus gibi mail programlarının mail alışverişinde kullandıkları
protokol anlaşılmaktadır.
Port
Internet’teki anlamı URL adresinin sonunda :
ile ayrıldıktan sonra gelen sayıdır. Orneğin Web server lar genellikle 80
numaralı portu kullanırlar. Eğer standart dışı bir port kullanılıyorsa
domain isminin sonunda bu numara belirtilir. Örneğin gopher://peg.cwis.uci.edu:7000/
gibi. Normalde standart gopher port u 70 dir. Ama burada standart olmayan bir
port kullanıldığı için adresin sonunda bu port belirtilmiştir.
PPP
(Point to Point Protocol) Internet için TCP/IP
bağlantısını modem ile kurmak için oldukça sık kullanılan bir protocol.
Router
2 veya daha fazla network arasındaki bağlantıyı
sağlayan özel amaçlı bilgisayar. Bu bilgisayar bütün vaktini hangi
adresten gelen paketlerin hangi adrese hangi yol üzerinden gideceğini
ayarlamakla geçirir.
Security Certificate
SSL protokolü tarafından güvenli bağlantılar
için kullanılan bilgiye verilen isimdir. (Güvenlik Sertifikasi) SSl bağlantısının
gerçeklesebilmesi için her iki tarafın da geçerli Güvenlik Sertifikasına
sahip olması gerekir.
SLIP
(Serial Line Internet Protocol) PPP gibi modem üzerinden
Internet e bağlanmak için kullanılan bir protocol. Genellikle UNIX server
lara bağlanmak için kullanılır. Artık yerini PPP ye bırakıyor.
SMDS
(Switched Multimegabit Data Service) Çok yüksek
data transferleri için geliştirilen bir standart.
Spam (Spamming)
Mesaj listelerini yada USENET i kullanarak
istemeyen kullanıcılar da dahil olmak üzere bir mesajı göndermek.
SQL
(Structured Query Language) - Veritabanına
sorgulama göndermek için kullanılan özel bir programlama dilidir.
SSL
(Secure Sockets Layer) - Netscape Communicaations
tarafından tasarlanan, Internet üzerinden şifrelenmiş, güvenli iletişimi
sağlayan protokoldür. SSL çoğunlukla browserlar ile server lar arasındaki
iletişimlerde kullanılır. https ile başlayan bir Internet adresinde SSL bağlantısının
kullanılacaği anlaşılır. SSL bağlantısındaki her iki tarafın da Güvenlik
Sertifikasına (Security Certificate) sahip olması gerekir. Her iki taraf da
bilgiyi göndermeden önce şifrelerler. Ve bu şifreyi sadece doğru Güvenlik
Sertifikasına sahip olan karşı taraf çözebilir.
T-1
1.544.0 bps hızında leased-line bağlantısı.
Bu oldukça yüksek bir hız olmasına rağmen (1 MB yaklaşık olarak 10
saniyede transfer edilir) full-screen, full-motion video için yeterli değildir.
T-3
44.736.0 bps hızındaki leased-line bağlantısı.
Bu hız full-screen, full-motion video için gereken daha fazla bir hızdır.
Terminal Server
Özel amaçlı, bir tarafında birçok modem
takmak için yerler olan, diğer tarafında da LAN yada host makinası ile bağlantıyı
sağlayan bilgisayara verilen isim.
URL
(Uniform Resource Locator) WEB in bir parçası
olan bir kaynağın adresini belirtmek için kullanılan standart.
USENET
Dünya çapındaki kullanıcıların
birbirleriyle yazışabildikleri 10.000 den fazla tartışma grubunun bulunduğu
sistem.
UUENCODE
(UNIX to UNIX Encoding) Binary dosyaları ASCII
ye çevirerek Internet üzerinden E-mail sayesinde transferini mümkün kılan
çevrim metodu.
WAIS
(Wide Area Information Servers) Networkler arasında
çok büyük miktarlarda bilgiyi indeksleyerek aranabilir bir veri tabanı oluşturup
bunu kullanıma sunan ticari bir yazılım paketi.
WAN
(Wide Area Network) Sadece bir bina yada kampüsten
daha geniş bir alanı kapsayan network. (Küçük boyuttakilere verilen isim
LAN -local area network, orta boyuttakilere ise MAN - middle area network'dür.)