|
|
|
|
Aslında "Neler pek değişmemiş?" desek daha kısa sürerdi tabii. Hakkında en çok konuşulan Vista güzelliklerinden biri, Aero adı verilen kullanıcı grafik arabirim kavramı. Aero, saydamlık veya gölgeler gibi etkilerin, artık grafik işlemcisine yüklenmesinin desteğini alarak, çağdaş masaüstü kavramına daha büyük bir adım atıyor. Windows Vista'nın yüksek donanım gereksinimlerinden bahsedilmesinin bir sebebi de Aero; özellikle ekran kartınız "Aero destekli" değilse, saydamlık gibi etkilerden arınmış basit görünümü kullanabiliyorsunuz. Aero ile ilgili seçmece detaylara gelmeden, genel masaüstü ortamı şu şekilde:
Kurulum sonunda bir kişiselleştirme yapmazsanız, arkaplan olarak bunu
atıyor. Hiç fena değil. Sol altta, "Başlat"ın kaybolduğunu görüyoruz,
yerini yuvarlak bir düğme almış. Sistem açılışında da karanlıkta
parlayıveren buna benzer bir küre var. Bu menüyle birlikte Hızlı
Başlat'ı, görev çubuğunu ve sistem bildirim alanını tutan alt çubuk
artık saydam-siyah. Simgeler biraz büyümüş ve güzelleşmiş. Sağ alttaki
yazı, RC2 deneme kopyasının çalıştığını bildiriyor.
Not: Windows Vista RC2′de Aero arabirimi doğrudan açılmayabiliyor. Vista
kurulum rutininin sonunda yapılan performans testinin sonucuna göre
alınan bir karar bu. Örneğin 512 MB belleğiniz varsa, ekran kartınız
desteklese bile Aero açılmayacaktır. Bu durumda Aero'yu elle açmanız
gerekecek:
1. Başlat küresinden "All Programs >>
Accesories" yolunu takip edip, Command Prompt girdisine sağ tuşla
tıklayın ve açılan menüde "Run as Administrator" seçin.
2. Komut satırında "regedit" yazarak,
kayıt defteri düzenleyicisini çağırın.
3. Buradan
"HKEY_CURRENT_USERSoftwareMicrosoftWindowsDWM " girdisine ilerleyin.
4. Composition anahtarını çift tıklayıp
1 değerini girin.
5. Composition Policy anahtarını çift
tıklayıp 2 değerini girin.
6. Kayıt defterinden çıkın ve komut
satırında "net stop uxsms" komutunu çalıştırın.
7. "net start uxsms" komutuyla servisi
tekrar çalıştırın.
Birkaç pencere açalım ve grafik arabirim makyajlarını görelim şimdi:
Pencere dekorasyonları Aero'yla birlikte saydamlaşmış. Buzlu cam
görünümü arabirimi oldukça güzel gösteriyor. Yakından bakmak isterseniz:
Önde olması dışında etkin pencereyi diğerlerinden ayıran tek şey,
kapatma düğmesinin kırmızı olması. Fareyle üzerlerine geldiğinizde
küçültme ve tam ekran düğmeleri de mavileşip parlıyor.
Pencere küçültme/büyütme animasyonları da elden geçmiş. Küçültmek
istediğiniz zaman pencere saydamlaşıp görev çubuğundaki yerine doğru
"uzaklaşıyor". Görev çubuğundan çıkarken de elbette tam tersini yapıyor.
Yeni açılan pencereler ise ekranın içinde çıkıyor gibi, saydamlığı
kaybederek gözönüne geliyor. Yukarıdaki resimde küçültme işleminin
birkaç safhasının ekran görüntüsünü alıp üst üste bindirdik; yani öyle
aynı pencereden birkaç tane görmeyeceksiniz.
Görevler arası
kolay geçiş için
eklenen iki
moddan biri 3D
Flip. Hızlı
Başlat
alanındaki
ilgili düğmeyle
etkinleşebildiği
gibi, Start+TAB
bileşimiyle de
bu hale
getirebiliyorsunuz.
Farenin
tekerleği,
pencerelerin
sanki dev bir
çarkın
etrafındaymış
gibi dönmesini
sağlıyor,
seçtiğiniz
pencere öne
geliyor.
Saydamlık etkisi
ve gerçek
zamanlı
önizlemeyle
makyajlanmış bir
görev değiştirme
modu daha var; o
da alışık
olduğumuz
Alt+TAB
bileşimiyle
çalışıyor.
Her iki görünümde de pencerelerin gerçek zamanlı önizlemeleri görünüyor; hatta videolar önizleme kipinde oynamaya devam ediyor. Bunları ne yazık ki sadece Aero ile elde edebiliyorsunuz.
Görev çubuğu
tepkileri elden
geçmiş. Görev
çubuğunda yer
alan
pencerelerin
üzerinde
gezdiğinizde
bunların da
gerçek zamanlı
önizlemeleri
çıkıyor, varsa
hareketli video
dahil. Farenin
üzerine geldiği
pencere başlığı
mavi, odakta
olmayan pencere
başlığı ise
turuncu bir
pırıltıyla tepki
veriyor.
Sistem bildirim
alanında çıkan
baloncuklar,
saydamlığın
artması ve
azalması
şeklinde
görünüyorlar.
Ayrıca tam ekran
film izlemek
gibi
kullanımlarda,
kullanıcının
dikkatini
dağıtmaması
amacıyla,
baloncukların
çıkışı
ertelenebiliyor.
Vista, kullanım
sırasında
performansa
bağlı olarak
görünümünü
ayarlayabiliyor.
512 MB bellek ve
Athlon 1700+ ile
yoğun işlemler
gerçekleştirirken
iki kere buna
tanık olduk;
bilgisayarın
performansı
düşük olduğu
için, grafik
"güzellik"lerden
bazılarını
kapatmak isteyip
istemediğimizi
sordu.
Başlat menü
yapısı
Emektar "Başlat Menüsü" yerine gelen küreye tıkladığınızda biraz daha derli toplu ve güzel görünümlü bir menüyle karşılaşıyorsunuz. Saydamlık burada da yerini alıyor. Sağ kanatta hızlı erişim için gerekli yerler listelenmiş ve kesimin üstündeki simge herbiri için farklı görünüyor. Kapatma ve kilitleme kısayollarının yanındaki ok, bu tip diğer işlemlerin olduğu bir menü daha açıyor. Kapatma düğmesi varsayılan olarak sistemi beklemeye alıyor. Sol kanatta yine sık kullanılan uygulamalar dizilmiş.
Windows XP'deki
kat kat açılan
menülerin yerini
alan yöntemde,
her alt menü
aynı alanda
açılıyor ve üst
menüye dönmek
için "Back"
düğmesine basmak
gerekiyor. Her
seferinde bir
fazla "Geri"
tıklaması
gerektiren
yöntem, yine de
eski sistemin
açıla açıla
ekranı
kaplayabilen
karmaşasından
uzak ve temiz
bir görüntü
sunuyor. Alt
kısımdaki arama
çubuğu ile hızlı
bir arama
yapabiliyorsunuz.
Aslında bir
programa
ulaşmanın en
hızlı
yollarından biri
bu tümleşik
arama işlevi.
Arama altyapısı,
Vista'nın hemen
hemen her
yerinde
karşımıza
çıkıyor. Hızlı
(anında) arama
istenebilecek
yerlerde, örneği
kullanıcının
belge
dizinlerinde
indeksleme
yapılıyor. Bu
indeksleme, bir
dizüstünde
pilden çalışma
gibi durumlar
için devreden
çıkarılabiliyor.
Ayrıca
kullanıcının
işlem gücüne
ihtiyaç duyduğu
zamanlarda
indeksleme
işlevi düşük bir
öncelik
düzeyinde
çalıştırılarak
kullanıcının
performans
düşüklüğü
hissetmemesini
sağlamayı
deniyor.
Sidebar ve
Gadget'lar
Windows Sidebar
adı verilen
yenilik, ekranın
sol veya sağına
yerleşen bir
çubuk. Aero ile
saydam olan
çubuk, Basic
görünümünde gri
oluyor.
Sidebar'da
çeşitli küçük
araçları
çalıştırabiliyorsunuz,
Linux altında
KDE kullananlar,
SuperKaramba'yı
düşünebilir.
Gadget adı
verilen bu küçük
araçlar, sarı
yapışkan
kağıtlar, bir
saat ve işlemci
yükü gibi pratik
işlevler
yanında,
resimler
dizininizdeki
resimleri
sırayla gösteren
bir Slide Show
oyuncağı gibi
tamamen gereksiz
görünen
eğlencelikler de
olabiliyor.
Kurulumla
birlikte 10
civarında Gadget
geliyor ve
dilerseniz
internet
üzerinden
bunlara
yenilerini
ekleyebiliyorsunuz.
Şu an için çok
fazla
seçeneğiniz yok,
ancak Microsoft
başka
üreticilerin de
Gadget
üretebilmesini
amaçlıyor.
Resimde rastgele
birkaç Gadget
açtık; bir
takvim sayfası,
işlemci yükü ve
RAM doluluğunu
gösteren bir
izleyici gibi...
1280×1024
noktacık
boyutundaki
aslını görmek
için resme
tıklayın.
Sidebar,
yaygınlaşan
geniş ekranlarda
daha hoş ve
kullanışlı
durabilir.
Ya da isterseniz
bu Gadget'ları
Sidebar'dan alıp
masaüstüne
saçabilirsiniz
Windows dosya
gezgini
Bilgisayarım (My
Computer) artık
sadece
Bilgisayar
(Computer).
Pencere daha
fazla görsellik
ve daha fazla
bilgi verecek
şekilde
yapılandırılmış,
ayrıca menü
çubuğu
görüntüden
kaldırılmış;
görüntülemek
için "Alt"
tuşuna
basmalısınız.
Pencerenin
aşağıda kalan
bölümünde,
herhangi bir şey
seçili değilse
içinde
bulunduğunuz
yerle ilgili,
seçili bir cisim
varsa da onunla
ilgili bilgiyi
görebiliyorsunuz.
Solda hemen
gitmek
isteyebileceğiniz
yerler
sıralanmış. Bir
dizin yukarı
çıkmaya yarayan
düğme de
kaldırılmış,
çünkü adres
çubuğunun yeni
kullanım yöntemi
onu gereksiz
kılıyor:
Bilgisayarın
neresinde
olduğunuzu
gösteren adres
çubuğunun yapısı
değiştirilerek,
bulunduğunuz
dizine kadarki
üst dizinleri
hiyerarşik
olarak
görüntüleyip,
ulaşabileceğiniz
bir hale
getirilmiş. Bu
tür gezinti
yöntemlerine,
Hansel ve Gretel
masalında,
kardeşlerin
yollarını
bulabilmek için
arkalarında
bıraktığı ekmek
parçalarından
esinlenerek
Breadcrumb
Navigation
deniyor.
Pencerenin,
dolayısıyla
adres çubuğunun
genişliğine
bağlı olarak,
üst dizinlerden
birkaç tanesini
aynı anda
görebiliyorsunuz.
Yukarıdaki ekran
görüntüsünde,
"resimler"
dizininden,
bunun üç üst
seviyesindeki
"pclabs"
dizinine gitmek
için tek yapmak
gereken,
"pclabs"
seçeneğine
tıklamak. Bu
şekilde hem daha
fazla bilgi
veriyor, hem de
daha hızlı
ulaşım sağlıyor.
Eğer orada
görünmeyen bir
üst dizininiz
varsa (yani çok
derinlerdeyseniz)
adres çubuğunda
görünen en üst
dizinin hemen
solundaki oka
tıklamak,
Bilgisayar
(Computer)
katına kadar tüm
üst dizinleri
içeren bir menü
açıyor. Geri ve
İleri tuşları da
yerinde, fakat
adres çubuğunu
kullanmaya bir
kere alışınca
onlara pek
iltifat
etmiyorsunuz,
sadece bir
kısayol kullanıp
tamamen alakasız
bir yere
gittiyseniz
aklınıza
geliyor. Adres
çubuğunun hemen
sağında arama
kutusu eklenmiş.
"Search as you
Type" tarzı
arama kutusu,
bulunulan
dizinde siz
yazdıkça
filtreleme
yapıyor.
Windows gezgini,
dosya tipleri
açısından da
daha yetenekli
ve bilgiyi
organize etmek
için sunduğu
olanaklar
genişlemiş.
Ancak bunlar
sadece tanıdığı
dosya biçimleri
için geçerli.
Tanımadığı dosya
tipleri arasında
ise bizim
inceleme
sistemindeki
müzik
dosyalarının
büyük
çoğunluğunu
oluşturan müzik
dosyaları (FLAC
veya OGG) ile
OpenOffice.Org
belgeleri vardı.
Dosya kopyalama
penceresinde
anlık aktarım
hızı gibi
bilgiler
gösteriliyor.
Vista'nın arama
işlevi, büyük
oranda WinFS'in
getirilerinden
faydalanacaktı,
ama şu an için
WinFS ortalarda
yok. Yine de
Microsoft,
varolan
teknolojilerini
kullanarak arama
işlevini ciddi
şekilde
iyileştirmiş.
İzlenen
dizinlerde
"anında arama"
mümkün, ve
dilediğiniz
diğer alanlarda
da daha önce
Windows
Explorer'a
gömülü halde
gördüğünüz
"yazarken ara"
tipi arama
imkanınız var.
Yaptığınız
aramaları
kaydederek, daha
sonra bunlara
hızlı ulaşım
sağlayabiliyorsunuz.
Kaydedilen
aramalar sanal
dizin gibi bir
yapıya sahip ve
güncelleniyor.
Oyunlar
Windows Vista'da
oyunlar da
tamamen elden
geçmiş. Pinball
çıkarılırken,
Mahjong ve
Satranç gibi
yeni oyunlar
gelmiş. Eski
sürümlerde
varolanlar da
dahil olmak
üzere hepsi daha
şık grafiklerle
bezenmiş.
Oyunlar
penceresinde,
seçtiğiniz
oyunun ne gibi
bir "Performans
Puanı"
istediğini
gösteriyor.
Performans puanı
konusunu yazının
ilerleyen
sayfalarında
göreceksiniz,
şimdilik
Vista'nın
bileşenleri ufak
bir testle
değerlendirmesi
olarak düşünün.
Sistemimizin
performans puanı
1, oyunların
önerdiği puanlar
ise 2 olmasına
rağmen güzel
grafiklerle
sorunsuz
çalıştı.
Çokluortam
Uygulamaları
Windows Media
Player, 11
sürümüyle
Vista'daki
yerini alıyor.
Bu sürüm, Vista
genel
görünüşüyle
uyumlu şekilde
düzenlenmiş ve
daha fazla
grafik sunuyor.
Media Library,
eski "ağaç"
görünümünden,
tamamen grafik
gösterime
geçmiş. Sol
taraftan
seçtiğiniz
ölçütlere göre
listeleri size
gösteriyor. Üst
kısımda yine
"yazarken ara"
biçiminde bir
arama çubuğu
bulunuyor ve
ortam
kütüphanenizde
arama yapıyor.
Media Sharing
ile, uyumlu
aygıtlar
arasında akış
sağlayabiliyorsunuz;
bu şekilde
örneğin TV'de
görüntü izlemek
için bilgisayarı
evin oturma
odasına koymaya
gerek kalmıyor.
Gereken şey,
tabii, uyumlu
bir aygıtı,
mesela Xbox
360′ı oturma
odasına koymak.
Windows DVD
Maker, resim ve
videolarınızı
TV'de
izleyebileceğiniz
bir DVD
hazırlamak için
Windows DVD
Maker yazılımını
içeriyor.
Bununda DVD
içeriğini
hazırlayıp, buna
menüler
ekleyebiliyor ve
sonra da DVD'ye
bastırabiliyorsunuz.
Program bir
noktada eski
sürümden Movie
Maker'ı
tamamlıyor.
Üstteki resimde
Windows Media
Center'ı
görüyorsunuz.
Çokluortam
uygulamalarının
işlemci yükü ise
biraz fazla gibi
geldi.
Internet ve Ağ
uygulamaları
Internet
Explorer 7+
Windows Vista
ile Internet
Explorer 7+
geliyor. Elbette
Internet
Explorer 7 ile
aynı şey
aslında,
Vista'da gelen
sürüme 7+
demişler, çünkü
bazı özellikleri
sadece Vista
altyapısında
bulunan
işlevlerle
kullanılabiliyor,
bu yüzden de XP
altında
çalışacak IE'de
bulunmuyor. Menü
çubuğunun
kaldırılmasıyla
görüntülenebilir
alanın daha
verimli
kullanılması
sağlanmış. İlk
anda menüler
olmayınca
yaşanan
şaşkınlığı
attıktan sonra,
daha rahat
kullanabiliyorsunuz.
Sekmeli gezinti
özelliği
kazandırılmış.
Quick Tabs ile,
açık olan tüm
sekmeleri küçük
resim olarak
görme olanağı da
mevcut.
Internet
Explorer,
görüntü dışında,
altyapı olarak
da çok geniş
kapsamlı bir
yenilikten
geçmiş. Vista'da
güvenliği
artırabilmek
için, artık bir
tür "Kum
havuzu"nda
çalışıyor; yani
sınırlı bir
kullanıcıdan
bile daha düşük
bir yetki
düzeyinde.
Ayrıca, görünüşü
aynı olsa da,
Internet
Explorer,
Windows
kabuğundan
ayrılmış. Daha
önceki
sürümlerde IE,
aynı zamanda
bilgisayarda
gezinti (Dosya
Tarayıcı, File
Browser) için de
kullanılıyordu.
Bu iki yenilikle
Vista'da
güvenliğin
belirgin şekilde
artması
bekleniyor, en
azından,
tarayıcıda
keşfedilecek
açığın sisteme
verebileceği
hasar
azalacaktır.
Güvenliğe
yönelik
gelişmelere bir
örnek de dahili
"Phishing"
süzgeci.
Tarayıcı
davranışında,
aşağıdaki durum
çubuğunda her
zaman bulunulan
sayfanın
adresini
göstermesi gibi
yine güvenlik
önlemlerini
sıkılaştıran
değişiklikler
var.
Gömülü RSS Feed
özelliği ile
bulunulan
sayfadaki
RSS'lere abone
olunabiliyor ve
böylece harici
bir RSS
okuyucuya
ihtiyaç ortadan
kalkıyor. Sağ
alt kısımdaki
büyüteç simgesi,
yüksek
çözünürlüklü
büyük ekranlarda
sayfaların daha
rahat
görüntülenebilmesi
için sayfaya
"zoom" yapmaya
yarıyor. Bu
işlev, sadece
metin boyutunu
değil, sayfayı
bir bütün olarak
büyütüyor.
Yazıtiplerinin
görüntüleme
çözünürlüğü de
otomatik olarak
artıyor.
Performans
konusunda ise ne
yazık ki yine
gereğinden fazla
şey istiyor ve
işlemci yükünü
fazlaca
artırabiliyor.
Meeting Space,
oldukça geniş
bir paylaşım ve
ortak çalışma
alanı sunuyor.
NetMeeting'in
yerini alan
uygulamayla
kullanıcılar
uygulamalarını
veya bütün bir
masaüstünü ağda
çalışma
arkadaşlarıyla
paylaşıma
açabiliyor ve
ortaklaşa dosya
düzenleme veya
notları paylaşma
gibi grup
çalışmalarına
izin veriyor.
Eğer bir ağ
bulunamazsa,
başka bir
bilgisayarla
otomatik olarak
kablosuz ad-hoc
bağlantı
yapabilen
yazılım 10
kullanıcıya
kadar toplu
çalışmayı mümkün
kılıyor.
Outlook
Express'in
yerini ise
Windows Mail
almış. Şu an
için Windows XP
altında
bulunmuyor, ama
Windows Mail'ı
geliştiren aynı
ekip, benzer bir
isimle yazılımı
XP için de
geliştiriyor.
Temel
yenilikleri bir
Bayesian
gereksiz posta
ve bir Phishing
süzgeci.
Takvim, yani
Windows
Calendar, çok
karmaşık ve
kapsamlı olmayan
bir takvim
uygulaması.
iCalendar
desteği var, ve
ajandanızı
paylaşma olanağı
sağlıyor. Bunlar
dışında pek
fazla dişe
dokunur özelliği
yok.
Profil sihirbazı
- farklı ağlarla
kolay
bağlanabilirlik
Benzer başka bir
sihirbaz. Bir
tür "Ağ profili"
sihirbazı ile,
farklı
zamanlarda
bağlandığınız
birden fazla ağ
için otomatik
ayarları
hazırlayabiliyor.
Ağ ayarları
kullanıcı ile
daha basit
iletişim
kuruyor.
Kaputu kaldırın,
motora bakıyoruz
Vista, grafik
masaüstü
kullanımında
eski sürümden
hem görsel hem
de kullanışlılık
açısından büyük
farklılıklar
taşıyabilir,
ancak kozmetik,
özellikle de bu
tür grafik
masaüstü
ortamlarını
yıllardır
taşıyan
Linux/Unix ve
Mac gibi
platformlar
varken, hepsi de
oldukça pahalı
olan Vista
sürümlerinin
fiyatını haklı
çıkarmaya
yeterli bir
neden değil.
Aradan geçen beş
yılda Vista
altyapı olarak
da yenilikler ve
geliştirmeler
edinmiş.
Grafik efektler
bir anlamda yeni
Desktop Window
Manager (DWM)
ile mümkün
olmuş. Bu
modelde,
uygulamaların
ekrana
kendilerini
doğrudan
çizdirmeleri
yerine, bütün
görüntü
işlevleri
tamponlara
yapılıp, DWM
tarafından
uygulanıyor. Bu
nedenle Aero,
ekran kartında
bolca bellek
istiyor. Eğer
ekran kartı
belleğiniz
yeterli değilse,
"Basic"
görünümle
yetinmek zorunda
kalıyorsunuz.
Basit görünümde
masaüstü
grafikleri
Windows
XP'dekine benzer
yöntemlerle
oluşturuluyor.
Yeni modelle
aynı zamanda
ekrandaki
efektler mümkün
olduğu kadar
ekran kartı
işlemcisi ile
oluşturuluyor.
Gelecekteki
hedef, şimdiki
CPU'yu da
kullanan
yöntemler
yerine, grafik
çizim işlerinin
tamamen ekran
kartına
kaydırılması.
Vista, DirectX
10 ve Direct3D
10′u getiriyor.
Direct3D 10,
gelişmiş
sürümden ziyade,
toptan yeni bir
yapı olarak
düşünülmeli.
Kullanılması
için yeni
donanım
gerektirecek.
Microsoft,
Direct3D'nin
grafik
çizimlerini kat
kat
hızlandırabileceğini
söylüyor, ancak
bunu görebilmek
için Direct3D
destekli
kartların
masaüstlerimize
düşmesini
beklemeliyiz.
Performans
Performansa
yönelik
özelliklere
ReadyBoost ile
başlayabiliriz.
ReadyBoost, USB
2.0 gibi bir
bağlantıyla,
verinin bir
kısmını flash
belleklere
yerleştiriyor.
Bu önbellekleme
(caching)
işlemi, rastgele
okumalarda,
mekanik kafanın
daha fazla
hareket etmesini
gerektiren
normal sabit
disk teknolojisi
yerine, daha
hızlı olan flash
bellek
teknolojisini
kullanarak
sistemin daha
hızlı tepki
vermesini
amaçlıyor.
ReadyBoost'un
çalışması için,
aygıtınızın en
az 256 MB olması
ve USB 2.0
bağlantı
noktalarına
bağlı bulunması
gibi
gereksinimler
var. Görünen o
ki aynı zamanda
yonganın da
ReadyBoost
desteklemesi
gerekiyor;
yukarıdaki ekran
görüntüsünde
görüldüğü üzere,
Vista tarafından
sorunsuz tanınan
USB bağlantı
noktalarına
sahip inceleme
sistemimizde
ReadyBoost
çalışmayı
reddetti.
ReadyDrive
adı verilen
işlev ise, Vista
tarafından
desteklenmesine
rağmen, 2006
sonbaharında bu
özelliği
kullanabileceğiniz
ticari bir sabit
disk bulunmuyor.
ReadyDrive'ı
tanımlamadan
önce,
teknolojinin
dayandığı hybrid
drive (melez
sürücü)
kavramından
kısaca bahsetmek
gerek. Bir melez
sürücü, normal
sabit disk
plakalarının
yanısıra, büyük
bir flash bellek
alanına sahip
bir sabit disk
olacak. Sık
erişilen veri
mümkün olduğunca
bu büyük flash
bellek alanında
tutularak, hızlı
açılışlar ve
düşük güç
tüketimi
hedefleniyor.
Samsung ve
Seagate
tarafından
geliştirilen ilk
ürünler 2007′de
bekleniyor. Şu
an için bu
teknolojiyi
destekleyen bir
tek Windows
Vista var;
ReadyDrive da
Vista'daki
desteğin adı.
SuperFetch,
hangi
uygulamaların
kullanılacağını
öngörerek
belleğe erkenden
yükleme
fikrinden
geliyor.
SuperFetch, sık
kullanılan
uygulamaları
belleğe ya daha
önceden alıyor,
ya da
yüklendikten
sonra bellekten
sanal belleklere
taşınmasını
engelliyor,
böylece
kullanıcı aynı
uygulamayı
çalıştırmak
istediğinde,
sabit disk
okuması kaynaklı
beklemeleri en
aza indirgemeye
çalışıyor. Vista
aynı zamanda bu
önyükleme için
RAM yerine USB
noktasından
bağlananlar gibi
flash bellekleri
de
kullanabiliyor.
Güvenlik
Windows
ailesinin en çok
eleştirilen
yönlerinden biri
güvenlik
açısından
taşıdıkları
zayıflıktı.
Vista güvenliğe
Windows XP'den
daha fazla önem
veriyor gibi
görünüyor.
Güvenlik
önlemlerinden
biri, Users
Access Control
(UAC). UAC ile
artık bütün
kullanıcılar ve
uygulamalar,
normal bir yetki
düzeyinde
çalışıyorlar.
Eğer bir
uygulamanın
yönetici
yetkilerine
ihtiyacı olursa,
bunu elde etmek
için
kullanıcının
onayı gerekiyor.
Odaktaki
uygulama,
doğrudan izin
isteyebilirken,
uygulama odakta
değilse, odağı
almak için
beklemek
durumunda. Bu
sırada görev
çubuğundaki
simgesi
parlıyor. İzin
isteme
durumunda, tüm
ekran kararıyor
ve kullanıcı
sadece izin
isteme
penceresiyle
etkileşime
girebiliyor.
Normal
kullanıcılar,
yönetici
yetkilerine
sahip bir
kullanıcı adı ve
parolaya
gereksinim
duyarken,
yönetici
yetkisine sahip
kullanıcılar
parola sorulup
sorulmayacağına
karar
verebiliyor.
Vista
kurulumunda
girilen
kullanıcı adı
varsayılan
olarak yönetici
haklarına sahip,
ve bir program
daha yüksek
yetki
istediğinde UAC
bu kullanıcıya
parola sormak
yerine, sadece
izin verip
vermediğini
sormakla
yetiniyor. UAC,
RC2 öncesi
sürümlerde,
kullanıcıya
fazla müdahale
ettiği
şikayetlerini
almıştı, RC2′de
o kadar belirgin
bir sorun
yaşatmıyor ancak
büyük olasılıkla
Vista kullanımı
arttıkça
Microsoft
UAC'nin izin
sorup sormadığı
yerleri
geliştirecektir.
Windows Firewall
-muhtemelen
gelişmiş
sürümüyle-
Vista'da yerini
almış ve bunun
yanına Windows
Defender
eklenmiş.
Windows
Defender,
Windows
AntiSpyware'den
geliyor. Sadece
casus
yazılımları
bulup temizlemek
değil, aynı
zamanda sistemin
belli
alanlarında
gerçek-zamanlı
koruma
uyguladığı için
adı Defender
olmuş. Defender,
potansiyel
sorunlar
hakkında
Microsoft'a
bilgi
gönderebiliyor
ve Microsoft
SpyNet
entegrasyonuna
sahip. SpyNet,
kullanıcılardan
ve diğer
araştırmalardan,
casus yazılımlar
hakkında dinamik
bir bilgi
bankası gibi
işliyor.
Giriş yönetimi,
üçüncü parti
üreticilerin
çeşitli güvenlik
önlemi
teklifleri için
olanaklar
sağlayacak
şekilde
genişletilmiş.
İlginizi
çekebilecek bir
yönü, bu
genişletmenin,
parmak izi
okuyucuları veya
ses tanıma gibi
yöntemlerle de
kullanıcıların
kimlik doğrulama
işlemlerini
yapabilecek
olması.
Tümleşik ebeveyn
kontrol sistemi
ile, bilgisayarı
kullanan
çocuklarının
karşılaşacağı
içerik hakkında
endişelenen
ebeveynler için
bir kontrol
mekanizması
gelmiş. Ebeveyn
kontrol sistemi,
çeşitli oyun
derecelendirme
sistemlerini
kullanabiliyor.
Denerseniz Vista
da uyaracak ama
aklınızda
bulunsun,
yönetici
hesaplarınız
şifrelenmiş
değilse hiçbir
anlamı kalmıyor.
Sabit disk
içeriğini
şifreleme
özelliği
BitLocker ile
geliştirilmiş.
Hatırlarsanız
ABD'de bazı
devlet
kuruluşlarının
çalışanlarına
ait dizüstü
bilgisayarların
çalınması sonucu
güvenlik
endişeleri
başgöstermiş,
devlet
kurumlarına bazı
güvenlik
standartlarını
zorunlu tutan
belgeler
iletilmişti. Bu
açıdan gizli
bilgilerin
sadece yetkili
kişiler
tarafından
ulaşılabilecek
şekilde
şifrelenmesi bir
güvenlik
ihtiyacı
saıylır.
BitLocker,
Trusted Platform
Module (TPM)
yongalarıyla da
çalışabiliyor.
Internet
Explorer'a
getirilen
yeniliklerle
birlikte Vista
teorik olarak
oldukça güvenli
gözüküyor, en
azından Windows
XP'ye göre.
Ancak bu
yöntemlerin daha
gelişmesi
gerekiyor. Bazı
antivirüs
üreticileri
geçtiğimiz
aylarda
Vista'nın düşük
seviyedeki bazı
güvenlik
özelliklerinin,
aynı zamanda
kendilerinin
işini
zorlaştırdığından
şikayet ettiler.
Bu durumun
çözülmesi önemli
sayılabilir;
eğer iyi bir
çözüm
getirilmezse
virüslere karşı
savunma için
azalan
seçenekler,
aslında daha
büyük
tehlikeleri
getirebilir.
Ayrıca tatmin
edici güvenliğe
ulaşmak biraz
daha zaman
isteyen bir iş.
Gerçekten
güvenli olup
olmadığını zaman
gösterecek.
Vista,
kullanıcıya
geniş yedekleme
olanakları da
sunuyor.
Özellikle
Windows 2003
Server'dan gelen
yeteneklerle,
sistem otomatik
olarak kullanıcı
dosyalarının
yedeğini
alabiliyor ve
bunu belirlenen
yerlere
depoluyor.
Yedekler artımlı
olarak
alınabiliyor,
yani daha önce
yapılan bir
yedeğin üzerine
sadece
farklılıklar
eklenerek, uzun
sürebilecek bir
"tam yedekleme"
işleminden
kaçınmak mümkün.
Teknik olarak
Windows 2003
Server'dan gelen
"Shadow Copies",
Vista'da
Previous
Versions adı
verilen
özelliğin
altında yatıyor.
Previous
Versions'ın,
dosyalarınızın
belirli
zamanlarda
fotoğrafını
çektiğini
düşünebilirsiniz.
Böylece,
üzerinde
çalıştığınız bir
belgenin yeni
bir kopyasını
kaydedeceğinize,
yanlışlıkla
üstüne
yazarsanız,
belgenin eski
halini getirmek
için bir
şansınız daha
oluyor.
Ağ Altyapısı
Windows Vista
tamamen yeniden
yazılmış bir ağ
katmanı da
getiriyor.
Yerleşik IPv6
desteği eklenmiş
ve ayarlar
dinamik
değiştirilebiliyor;
böylece
"parmağınızı
oynatsanız
restart"
şikayeti
eleniyor.
Kablosuz ağ
desteği
geliştirilmiş ve
sisteme daha iyi
entegre edilmiş.
Fast Roaming
özelliği ile
kablosuz ağlar
arası geçişlerde
bağlantı
kopmalarının
önüne geçilmek
istenmiş. Bunu
deneme imkanımız
olmadı.
Kullanıcı için
ağ arayüzü
basitleştirilmiş.
Vista
kurulumumuzda
herhangi bir
çalışma grubu
tanımlamadık.
Ekran
görüntüsünde
DEIMOS olarak
gözüken makine,
PCLABS çalışma
grubundaki
Windows XP Home
Edition
çalıştıran
dizüstü
bilgisayarı.
Deimos'tan Vista
kurulu olan
PCLABs-PC
makinesini
doğrudan
göremiyoruz.
Ancak Vista ile
herhangi bir
ayar yapmadan
ona
bağlanabiliyoruz.
Sık sık farklı
çalışma
gruplarına
katılan
bilgisayarların,
eski sistemde
her seferinde
yeniden
başlatılması
gerekiyordu.
Vista ile Server Message Block (SMB) 2.0 da geliyor. SMB 2.0 sadece Vista ve aynı altyapıya sahip sistemlerde kullanılabilecek, bunun yanında eski sistemlerle bağlanabilirliği korumak için SMB 1 de Vista'ya dahil. Bu, Linux sistemlerin Windows ağlarına katılmasını sağlayan Samba projesinin de Vista için çalışabilmesi demek. Ancak Samba ile Microsoft arasında bazen gündeme gelen "kedi-fare oyunu"na tanık olma ihtimalimiz hala var.
|
|